Wat ís hoogbegaafdheid nu eigenlijk? En waarom ‘werkt’ het niet altijd op de werkvloer?

Meer dan intelligentie: een hoog ontwikkelingspotentieel

Allereerst, er bestaan veel modellen om hoogbegaafdheid te omschrijven. Prof. dr. Tessa KIEBOOM en dr. ir. Kathleen Venderickx, founders van Excentra, vatten het concept kernachtig samen als een hoog ontwikkelingspotentieel. Intelligentie speelt een rol, maar het gaat ook over creativiteit, diepgang, intensiteit en een bijna ontembare honger naar zingeving en groei.

Toch is het belangrijk te beseffen dat potentieel op zich niet genoeg is. Mentale kracht en zelfinzicht zijn onmisbaar om dit potentieel echt te laten renderen in een professionele context.

De kracht van zelfinzicht: talenten én valkuilen

Een positieve benadering van hoogbegaafdheid is altijd op zijn plaats, want in de eerste plaats gaat het om een aangeboren sterk potentieel dat gepaard gaat met heel wat talenten.

Eén van de mooiste methodes om deze talenten in kaart te brengen is het Kerntalentenmodel van een andere Vlaamse expert Danielle Krekels. Aan de hand van 23 kerntalenten krijg je via dit model inzicht in waar je energie van krijgt, of net op verliest. Een persoonlijke analyse hiervan is een cadeau voor het leven voor iedere professional, of je je nu herkent in hoogbegaafdheid of niet. Het kan je een bore-out of burn-out doen voorkomen. Voor ons staat het centraal in onze positieve benadering van talent.

Maar minstens even belangrijk is je bewust te zijn van je valkuilen. Hoogbegaafden hebben er een paar die vaak terugkomen, ook op de werkvloer:

  1. Zichzelf als norm zien en dus moeilijk begrijpen dat niet iedereen top-down denkt en vanuit het grotere plaatje vertrekt.
  2. Te directe communicatie ingegeven door de nood om te verbeteren.
  3. Ongeduld omdat het denken razendsnel gaat, maar de realiteit niet altijd meekan.
  4. Eenzaamheid het gevoel ‘anders’ te zijn en geen aansluiting te vinden.
  5. Straalangst uit empathie zichzelf klein houden, in combinatie met een laag zelfbeeld.
  6. Heftige emoties die rationeel inzicht kunnen overspoelen.

De Nederlandse autoriteit op vlak van hoogbegaafdheid, Rianne van de Ven, biedt in haar boek ‘Hoogbegaafd in prakijk’ heel wat krachtige tools om deze valkuilen om te buigen tot groeikansen. Ze beveelt onder andere de EQ-i methode aan om sociale en emotionele vaardigheden te ontwikkelen, een dankbare meetinstrument uit Canada, dat Marleen Smekens (EQ-i trainer) jaren geleden naar België haalde en ook bij Bright Lights gehanteerd wordt.

Hoogbegaafd én verbonden

Hoogbegaafde medewerkers zijn vaak visionair, analytisch en grensverleggend. Maar dat potentieel komt pas tot bloei wanneer ze zichzelf goed kennen én weten hoe ze in verbinding blijven met collega’s en leidinggevenden.

Want als we het over emoties hebben, hebben we het ook over conflict.

En laat dat nu net iets zijn waar hoogbegaafden wel eens in terechtkomen. Psycholoog, arts en meervoudig auteur Noks Nauta wijdde er haar laatste boek aan. HB’ers raken verstrikt in een innerlijke lus, waarin hun scherpe, rationele inzichten overschaduwd worden door emotionele turbulentie. Precies daarom is het zo belangrijk om te investeren in mentale veerkracht, zelfreflectie en relationele vaardigheden. Conflicten hoeven geen escalatie te worden. Ze kunnen vermeden of beter gemanaged worden, zodat briljante ideeën niet in de kiem worden gesmoord, maar wél landen in vruchtbare grond.

Opvallend: deze professionals hebben zelden moeite met inhoudelijke kritiek, integendeel. Wat hen raakt, is oordelende communicatie of een verbale aanval. Zulke interacties kunnen oude trauma’s triggeren, waardoor het conflict plots wél persoonlijk wordt. En dan komen emoties los die anders nooit zo zichtbaar zouden zijn. En gaan cruciale ideeën verloren.

Wat kan jij doen als HR-manager of leidinggevende?

Hoogbegaafdheid wérkt als je inzet op drie dingen:

  • De juiste context creëren: autonomie, vertrouwen, complexiteit. Geef ze gerust een uitdaging, en laat hen regelmatig eens inchecken bij jou.
  • De juiste begeleiding voorzien: coachend leiderschap en peer-mentoring. Soms is een goed klankbord zijn meer dan genoeg.
  • Zelfinzicht faciliteren: via assessments, reflectie, open gesprekken. Neem hierin zeker het emotionele stuk mee, want daar zit vaak de sleutel.

Bij Bright Lights gaan we dagelijks met deze inzichten aan de slag, en helpen we bedrijven en hoogbegaafde talenten elkaar vinden én begrijpen. Zodat potentieel geen theoretisch concept blijft, maar een motor voor innovatie, creativiteit en duurzame groei.

Zit u ook met een vraag rond hoe hoogbegaafdheid te doen werken op de werkvloer?

Aarzel niet ze te stellen via hello@brightlights.house. We helpen u, en ook het hoogbegaafd talent, graag verder.

#hoogbegaafdheid #hr #inclusiefwerkplek #mentaalsterk #neurodiversiteit #brightlights